انواع شانه درد؛ از روی علائم بفهمیم مشکل از کجاست؟
درد شانه همیشه یک شکل ندارد. یک نفر موقع بالا بردن دست درد میگیرد، دیگری شبها از درد بیدار میشود و فرد دیگری اصلاً درد شدیدی ندارد اما احساس میکند دستش ضعیف شده یا شانهاش مثل قبل حرکت نمیکند. همین تفاوتها باعث میشود شناخت انواع شانه درد برای پیدا کردن علت اصلی مشکل اهمیت زیادی داشته باشد.
شانه یکی از متحرکترین مفاصل بدن است و برای اینکه این دامنه حرکت زیاد را داشته باشد، مجموعهای از عضلات، تاندونها، رباطها و مفاصل باید هماهنگ با هم کار کنند. بنابراین درد این ناحیه الزاماً به معنای آسیب خود مفصل نیست؛ مشکل ممکن است از روتاتورکاف، بورس، کپسول مفصلی، مفصل آکرومیوکلاویکولار یا حتی گردن منشأ گرفته باشد. در موارد کمتری نیز درد اندامهای داخلی میتواند به ناحیه شانه انتشار پیدا کند.
۱. درد روتاتورکاف؛ وقتی بالا بردن دست سخت میشود
روتاتورکاف مجموعهای از چهار عضله و تاندونهای آنهاست که نقش مهمی در حرکت و ثبات مفصل شانه دارند. مشکلات این بخش میتوانند از تحریک و تاندینوپاتی تا پارگی جزئی یا کامل متغیر باشند.
درد ناشی از روتاتورکاف معمولاً در قسمت خارجی شانه احساس میشود و ممکن است هنگام بالا بردن دست، برداشتن یک وسیله از طبقه بالا یا خوابیدن روی سمت درگیر بیشتر شود. ضعف هنگام بعضی حرکات نیز میتواند همراه آن باشد. Mayo Clinic نیز درد، کاهش حرکت و ضعف را از نشانههای رایج آسیب روتاتورکاف معرفی میکند.
این مشکل در افرادی که مرتب حرکات بالای سر انجام میدهند، ورزشکاران، بعضی مشاغل فیزیکی و همچنین با افزایش سن بیشتر دیده میشود.
۲. تاندونیت و درد سابآکرومیال؛ درد با فعالیت بیشتر میشود
یکی دیگر از انواع رایج درد در این ناحیه، مشکلات مربوط به تاندونهای اطراف مفصل و فضای زیر آکرومیون است. ممکن است بیمار هنگام بالا آوردن دست، رساندن دست به پشت بدن یا فعالیتهای تکراری بالای سر درد بیشتری احساس کند.
این مشکل گاهی در منابع با عناوینی مانند تاندونیت روتاتورکاف یا درد سابآکرومیال مطرح میشود. فعالیتهای تکراری، افزایش ناگهانی فشار تمرینی و بعضی تغییرات تاندونی میتوانند در ایجاد علائم نقش داشته باشند.
۳. بورسیت شانه؛ وقتی بافت محافظ اطراف تاندون تحریک میشود
بورس یک کیسه کوچک حاوی مایع است که اصطکاک بین تاندونها و استخوان را کاهش میدهد. اگر این ساختار تحریک یا ملتهب شود، ممکن است درد هنگام حرکت، بالا بردن دست یا خوابیدن روی سمت درگیر ایجاد شود.
حرکات تکراری بالای سر، ضعف یا هماهنگی نامناسب عضلات، ضربه مستقیم و برخی بیماریهای التهابی از عوامل مرتبط با بورسیت هستند.
جدول شماره ۱ | انواع شانه درد و نشانههای احتمالی
| نوع مشکل | علائم شایع |
|---|---|
| مشکلات روتاتورکاف | درد خارجی شانه، ضعف، درد هنگام بالا بردن دست |
| تاندینوپاتی | درد وابسته به حرکت و فعالیتهای تکراری |
| بورسیت | حساسیت و درد هنگام حرکت یا خوابیدن روی شانه |
| شانه یخ زده | درد همراه با کاهش واضح دامنه حرکت |
| آرتروز | خشکی، درد و گاهی صدای ساییدگی |
| ناپایداری | احساس لق شدن یا بیرون آمدن مفصل |
| مشکل مفصل AC | درد بیشتر در بالای شانه |
| درد ارجاعی | درد شانه با منشأ گردن یا سایر نواحی |
این جدول برای تشخیص قطعی نیست؛ چند مشکل مختلف میتوانند علائم شبیه به هم ایجاد کنند.
۴. شانه یخ زده؛ وقتی درد با خشکی شدید همراه میشود
اگر علاوه بر درد، حرکت شانه بهتدریج کمتر شده و کارهایی مثل پوشیدن لباس، شانه کردن مو یا بردن دست پشت کمر دشوار شده، ممکن است با شانه یخ زده یا Frozen Shoulder مواجه باشیم.
در این بیماری کپسول بافت همبند اطراف مفصل ضخیم و سفت میشود. نکته مهم این است که هم حرکت فعال بیمار و هم حرکت غیرفعال مفصل محدود میشود. روند بیماری معمولاً تدریجی است و ممکن است ماهها ادامه داشته باشد.
۵. آرتروز شانه؛ درد همراه با خشکی و محدودیت
در آرتروز، غضروف سطوح مفصلی بهتدریج دچار تغییر و فرسایش میشود. بیمار ممکن است درد، خشکی، کاهش توانایی بلند کردن اجسام و گاهی احساس ساییدگی یا کلیک هنگام حرکت داشته باشد.
علائم آرتروز با مشکلاتی مثل شانه یخ زده، بورسیت یا بیماریهای روتاتورکاف شباهت دارد؛ بنابراین تشخیص فقط بر اساس محل درد کار درستی نیست.
۶. ناپایداری شانه؛ وقتی حس میکنی مفصل «لق» است
در بعضی افراد مشکل اصلی درد نیست؛ بیمار احساس میکند شانه در بعضی وضعیتها میخواهد از جای خود خارج شود یا داخل مفصل جابهجایی ایجاد میشود.
ناپایداری ممکن است بعد از دررفتگی ایجاد شود یا در افرادی که مفاصل شلتری دارند بدون یک ضربه مشخص شکل بگیرد. ضعف عضلات روتاتورکاف و عضلات کنترلکننده کتف نیز میتواند در این شرایط اهمیت داشته باشد.
محل درد میتواند سرنخ بدهد، اما تشخیص نیست
محل درد گاهی میتواند به متخصص برای ادامه معاینه سرنخ بدهد. برای مثال، مشکلات روتاتورکاف اغلب در قسمت خارجی شانه درد ایجاد میکنند؛ تاندون دوسربازویی میتواند بیشتر با درد جلوی شانه همراه باشد و مشکلات مفصل AC ممکن است درد را در بالای شانه ایجاد کنند.
جدول شماره ۲ | محل شانه درد چه سرنخی میدهد؟
| محل درد | برخی علل احتمالی |
|---|---|
| جلوی شانه | تاندون دوسربازویی یا ساختارهای جلویی مفصل |
| قسمت خارجی | مشکلات روتاتورکاف یا درد سابآکرومیال |
| بالای شانه | مفصل آکرومیوکلاویکولار |
| همراه با خشکی شدید | شانه یخ زده یا آرتروز |
| همراه با انتشار از گردن | احتمال درد ارجاعی یا تحریک عصبی |
| احساس لق شدن | ناپایداری شانه |
نباید فقط بر اساس این جدول خودتشخیصی انجام داد؛ شرح حال و معاینه اهمیت بیشتری دارند.
شاید اصلاً مشکل از شانه نباشد
یکی از بخشهای مهم شناخت انواع شانه درد این است که بدانیم همه آنها از خود شانه شروع نمیشوند.
گاهی مشکل گردن و تحریک اعصاب میتواند درد را به شانه و بازو منتقل کند. در این حالت ممکن است گزگز، بیحسی یا انتشار درد تا بخشهای پایینتر دست نیز وجود داشته باشد. منابع بالینی همچنین تأکید میکنند که در موارد کمتری مشکلات قلب، ریه یا کیسه صفرا هم میتوانند درد ارجاعی به شانه ایجاد کنند.
برای مثال، درد کیسه صفرا ممکن است به شانه راست انتشار پیدا کند، در حالی که بعضی مشکلات قلبی میتوانند درد سمت چپ شانه ایجاد کنند. این موارد نشان میدهند که صرفاً گذاشتن کمپرس یا انجام تمرین برای هر درد شانهای تصمیم مناسبی نیست.
فیزیوتراپی برای درد شانه چه کاری انجام میدهد؟
وقتی مشکل ماهیت اسکلتیعضلانی داشته باشد، فیزیوتراپی در بسیاری از موارد بخشی از درمان محافظهکارانه است. اما برنامه باید بر اساس علت درد طراحی شود.
ممکن است برای یک بیمار تمرکز اصلی روی تمرین درمانی تخصصی و تقویت عضلات روتاتورکاف و کتف باشد، در حالی که در فرد دیگری افزایش تدریجی دامنه حرکت اهمیت بیشتری داشته باشد.
درمان دستی نیز در بعضی شرایط میتواند در کنار تمرین مورد استفاده قرار گیرد. خدمات دیگری مثل سوزن خشک یا روشهای دستگاهی نیز ممکن است برای شرایط منتخب کاربرد داشته باشند، اما وجود یک روش در کلینیک به معنی مناسب بودن آن برای تمام انواع شانه درد نیست.
چه زمانی شانه درد را نباید ساده گرفت؟
بیشتر مشکلات شانه خطرناک نیستند، اما بعضی علائم نیاز به بررسی سریعتری دارند.
جدول شماره ۳ | چه زمانی مراجعه ضروریتر است؟
| علامت | اقدام مناسب |
|---|---|
| درد بعد از ضربه شدید یا سقوط | ارزیابی پزشکی |
| تغییر شکل واضح مفصل | مراجعه فوری |
| ناتوانی ناگهانی در حرکت دادن دست | بررسی سریع |
| تورم، قرمزی و تب | ارزیابی پزشکی |
| بیحسی یا ضعف ناگهانی | بررسی سریع |
| درد شانه همراه با درد قفسه سینه یا تنگی نفس | مراجعه اورژانسی |
| دردی که چند هفته ادامه دارد یا بدتر میشود | ارزیابی توسط پزشک یا فیزیوتراپیست |
NHS نیز درد شدید ناگهانی، ناتوانی در حرکت دست، تغییر شکل یا تورم شدید، بیحسی پایدار و علائم پس از آسیب را از مواردی میداند که نیاز به بررسی پزشکی دارند.
جمعبندی؛ هر شانه دردی یک درمان ندارد
شناخت انواع شانه درد کمک میکند متوجه شویم چرا استفاده از یک تمرین یا دستگاه مشخص برای همه افراد منطقی نیست. درد هنگام بالا بردن دست ممکن است با درد همراه با خشکی شدید، احساس ناپایداری یا دردی که از گردن به بازو میزند علت کاملاً متفاوتی داشته باشد.
به همین دلیل قدم اول، پیدا کردن علت احتمالی درد و بررسی قدرت، دامنه حرکت و عملکرد مفصل است. در بسیاری از مشکلات اسکلتیعضلانی، فعال ماندن و انجام تمرین مناسب میتواند بخشی از روند بهبود باشد و بیحرکت کردن کامل شانه بدون دلیل معمولاً توصیه نمیشود.
درد شانه داری؟ در باران سلامت اول علتش را بررسی کن
اگر شانهات مدتی است درد میکند، دستت مثل قبل بالا نمیرود، شبها درد بیدارت میکند یا انجام کار و ورزش برایت سخت شده، بهتر است قبل از اینکه سراغ تمرینهای تصادفی اینترنتی یا دستگاه خاصی بروی، علت مشکل مشخص شود.
در کلینیک فیزیوتراپی ورزشی باران سلامت در تهرانپارس ابتدا وضعیت حرکت، قدرت عضلات و محدودیت عملکردی بررسی میشود و بعد بر اساس شرایط بیمار برنامه درمانی مناسب طراحی خواهد شد. این مرکز علاوه بر خدمات فیزیوتراپی، دارای خدماتی مانند تمرین درمانی تخصصی، درمان دستی و سوزن خشک است و رویکرد ورزشی مجموعه نیز امکان ادامه بازتوانی و تمرین را در کنار درمان کلینیکی فراهم میکند. اطلاعات سایت باران سلامت نشان میدهد مجموعه در تهرانپارس فعالیت دارد و بر فیزیوتراپی ورزشی و توانبخشی تخصصی تمرکز کرده است.
برای ارزیابی علت درد شانه و انتخاب برنامه درمانی متناسب با شرایطت میتوانی با کلینیک فیزیوتراپی ورزشی باران سلامت در ارتباط باشی.